Odzież robocza a odzież ochronna to dwa różne rodzaje ubrań wykorzystywanych w pracy, choć często są ze sobą mylone. Obydwa typy odzieży pełnią ważne role, lecz nie są sobie równe. W tym artykule wyjaśniamy czym się różni odzież robocza od ochronnej i w jakich branżach znajdują zastosowanie, a także na jakie kategorie dzieli się odzież ochronną oraz co to normy ISO.
Różnice między odzieżą roboczą a ochronną
Odzież robocza
Jej głównym zadaniem jest zastąpienie lub zabezpieczenie prywatnych ubrań pracownika w miejscu pracy. Odzież robocza zabezpiecza przed zabrudzeniami i uszkodzeniami mechanicznymi. Pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia odzieży roboczej w sytuacjach określonych w Kodeksie pracy (prace brudzące, kontakt z substancjami, wymogi sanitarne). Odzież robocza może być jednorazowego lub wielokrotnego użytku i nie musi posiadać certyfikatów, w przeciwieństwie do odzieży ochronnej.
Stosuje się ją m.in. w:
- branży cleaningowej,
- przemyśle lekkim,
- przemyśle automotive,
- służbie zdrowia,
- hotelarstwie,
- gastronomii,
- rolnictwie i ogrodnictwie,
- logistyce i na magazynach.
Najczęściej odzież robocza jest wykonywana z bawełny, poliestru, flaneli lub materiału typu softshell – często wykorzystywany w kurtkach roboczych do pracy na zewnątrz.
Odzież ochronna
To element środków ochrony indywidualnej (ŚOI). W przeciwieństwie do odzieży roboczej, odzież ochronna ma za zadanie chronić pracownika przed czynnikami zagrażającymi zdrowiu i życiu. Jest to specjalistyczny rodzaj odzieży, który zapewnia ochronę przed zagrożeniami występującymi w środowisku pracy, takimi jak czynniki biologiczne, chemiczne, mechaniczne, termiczne, elektryczne i promieniowanie. Ze względu na swoją funkcję, odzież ochronna musi spełniać określone normy techniczne ISO. Podlegają także obowiązkowej ocenie zgodności i certyfikacji. Są obowiązkowe tam, gdzie występują zagrożenia. Odzież ochronna jest często droższa od odzieży roboczej ze względu na wyższe wymagania dotyczące konstrukcji i materiałów, z których jest wykonana.
Odzież ochronna jest niezbędna m.in. w:
- budownictwie,
- ratownictwie,
- przemyśle chemicznym i laboratoriach,
- przemyśle farmaceutycznym,
- przemyśle ciężkim,
- spawalnictwie,
- energetyce.
Zależnie od zagrożeń i stanowiska pracy, odzież ochronna jest szyta z materiałów, takich jak modakryl, aramid, PVC, poliester z dodatkami, polietylen czy włókna węglowe.
Kategorie odzieży ochronnej
Zgodnie z Rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/425 wyróżnia się trzy kategorie odzieży ochronnej:
- Kategoria I – obejmuje odzież chroniącą przed minimalnymi zagrożeniami, np. powierzchniowymi uszkodzeniami, niegroźnymi zabrudzeniami czy kontaktem z gorącymi powierzchniami. Producent odzieży ochronnej sam deklaruje zgodność produktu i jego produkcji z obowiązującymi wymaganiami. Użytkownik sam może określić skuteczność ochrony odzieży z tej kategorii, ze względu na jej prostą konstrukcję – uszkodzenia są dla niego widoczne. Taka odzież ochronna zabezpiecza przed zagrożeniami niskiego ryzyka.
- Kategoria II – ta kategoria dotyczy odzieży BHP chroniącej przed szkodliwymi czynnikami o średnim szczeblu zagrożenia – tymi, których nie obejmuje kategoria I lub III. Do tej kategorii zaliczamy m.in. odzież ostrzegawczą, odzież dla spawaczy, odzież antyprzecięciową oraz odzież chroniącą przed średnio szkodliwymi substancjami chemicznymi. Wymaga wykonania badań typu UE przez jednostkę notyfikowaną.
- Kategoria III – obejmuje specjalistyczną odzież ochronną, która chroni przed poważnymi zagrożeniami, które mogą spowodować nieodwracalne skutki dla zdrowia użytkownika lub jego śmierć. Odzież ochronna należąca do III kategorii zabezpiecza m.in. przed zbyt wysokimi (ponad 100°C) lub zbyt niskimi (50°C lub więcej) temperaturami, groźnymi substancjami chemicznymi i biologicznymi, porażeniem prądem, przecięciem pilarką łańcuchową, postrzeleniem, utonięciem czy promieniowaniem jonizującym. Odzież ochronna tego typu podlega ścisłej certyfikacji i kontroli przez zewnętrzne i akredytowane jednostki notyfikowane w Polsce i UE.
Normy ISO
Normy ISO to międzynarodowe standardy opracowywane przez Międzynarodową Organizację Normalizacyjną (International Organization for Standardization). Mają one na celu ujednolicenie zasad, procedur i wymagań w różnych dziedzinach gospodarki i technologii na poziomie globalnym.
W kontekście odzieży roboczej i ochronnej, normy ISO mają bardzo istotne znaczenie. Określają wymagania dotyczące odporności odzieży ochronnej na zagrożenia, trwałości materiałów i szwów, widoczności, ergonomii i komfortu użytkownika, a także zgodności z zasadami BHP i przepisami. W praktyce, normy ISO dotyczą głównie odzieży ochronnej (w kontekście tematu tego artykułu), która pełni funkcje ŚOI. Odzież ochronna, jako środek ochrony indywidualnej, musi również posiadać oznakowanie CE oraz deklarację zgodności UE.
Podsumowanie
Odzież robocza:
- zastępuje lub chroni prywatne ubrania pracownika przed zabrudzeniem i drobnymi uszkodzeniami,
- nie wymaga certyfikatów ani oznakowania CE,
- stosowana m.in. w branży cleaningowej, logistyce, hotelarstwie, gastronomii i przemyśle lekkim.
Odzież ochronna:
- jest środkiem ochrony indywidualnej (ŚOI),
- chroni przed czynnikami zagrażającymi zdrowiu lub życiu (chemicznymi, biologicznymi, termicznymi, elektrycznymi),
- musi spełniać normy ISO, być certyfikowana i oznaczona znakiem CE.
Kategorie odzieży ochronnej wg Rozporządzenia (UE) 2016/425:
- Kategoria I – niskie ryzyko (np. zabrudzenia, drobne uszkodzenia),
- Kategoria II – średnie ryzyko (np. odzież ostrzegawcza, dla spawaczy),
- Kategoria III – wysokie ryzyko (np. ochrona przed chemikaliami, wysoką temperaturą, prądem).
- Normy ISO określają wymagania dotyczące bezpieczeństwa, wytrzymałości i ergonomii odzieży ochronnej.
- Wybór odpowiedniego rodzaju odzieży zależy od poziomu zagrożenia oraz charakteru wykonywanej pracy.
Jeśli potrzebujesz pomocy z doborem odpowiedniej odzieży dla swoich pracowników, skontaktuj się z naszymi ekspertami!
