Lato, ze względu na wysokie temperatury, jest wymagającym czasem dla pracowników fizycznych. Wzrasta ryzyko przegrzania, odwodnienia i spadku koncentracji, a praca na budowie, w magazynie czy hali produkcyjnej staje się bardziej obciążająca. Dlatego letnia odzież robocza powinna łączyć komfort pracowników z wymaganiami bezpieczeństwa wynikającymi z warunków pracy.
W wielu branżach odzież robocza pełni również funkcję ochronną, dlatego nie można dobierać jej wyłącznie pod kątem przewiewności. Jeśli na stanowisku występują konkretne zagrożenia, wybór odzieży powinien wynikać z oceny ryzyka zawodowego oraz wymagań technicznych właściwych dla danego środowiska pracy.
Na co zwrócić uwagę przy wyborze odzieży roboczej na lato?
Warunki środowiskowe i wymagania stanowiska
Dobór odzieży roboczej na lato powinien zaczynać się od analizy warunków pracy. Innej odzieży będzie potrzebował pracownik budowy narażony na słońce, innej operator w hali bez klimatyzacji, a jeszcze innej osoba pracująca w odzieży ostrzegawczej przy ruchu pojazdów.
W praktyce należy wziąć pod uwagę m.in.:
- temperaturę powietrza,
- poziom ekspozycji na słońce,
- wilgotność, np. w halach bez klimatyzacji,
- charakterystykę stanowiska,
- poziom wysiłku fizycznego,
- ryzyko kontaktu z czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, termicznymi lub innymi zagrożeniami.
Oprócz komfortu cieplnego ważne są także wymagania branżowe i BHP. W zależności od stanowiska zastosowanie mogą mieć m.in. normy dotyczące odzieży ochronnej, ostrzegawczej, przeciwdeszczowej lub chroniącej przed promieniowaniem UV, np. EN ISO 13688, EN ISO 20471, EN 343 czy EN 13758-2. Nie należy jednak traktować norm jako zamiennika oceny ryzyka – norma pomaga określić wymagania produktu, ale nie rozstrzyga samodzielnie, czy dana odzież będzie właściwa dla konkretnego stanowiska.
Norma PN-EN ISO 13688
Jeśli letnia odzież robocza pełni również funkcję ochronną, np. chroni przed czynnikami mechanicznymi, chemicznymi, ogniem lub wymaga oznakowania ostrzegawczego, wówczas powinna spełniać wymagania właściwe dla odzieży ochronnej. Jedną z podstawowych norm odniesienia jest PN-EN ISO 13688, czyli norma określająca ogólne wymagania dla odzieży ochronnej.
Norma ta dotyczy m.in. ergonomii, nieszkodliwości materiałów, oznakowania, rozmiarów, starzenia się materiałów, kompatybilności oraz informacji dostarczanych przez producenta. Nie definiuje jednak konkretnych poziomów ochrony przed danym zagrożeniem. W praktyce stosuje się ją razem z normami szczegółowymi, właściwymi dla danego typu ochrony.
PN-EN ISO 13688 obejmuje m.in. wymagania dotyczące:
- ergonomii i swobody ruchu,
- rozmiarówki odzieży,
- kompatybilności elementów odzieży,
- staranności wykonania,
- materiałów nieszkodliwych dla zdrowia użytkownika,
- odporności materiałów na starzenie i użytkowanie,
- etykiet, oznakowania, piktogramów i instrukcji konserwacji.
Nie każda odzież robocza jest odzieżą ochronną, ale wiele stanowisk pracy, np. w budownictwie, przemyśle, logistyce czy energetyce, wymaga stosowania odzieży, która oprócz funkcji roboczej spełnia także funkcję ochronną. W takich przypadkach dobór odzieży powinien być poprzedzony oceną ryzyka i konsultacją z osobą odpowiedzialną za BHP.
Materiały letniej odzieży roboczej
Latem najlepiej sprawdzają się lekkie i oddychające tkaniny, które pomagają ograniczyć przegrzewanie organizmu i poprawiają komfort pracy. Ważne jest jednak, aby nie wybierać materiału wyłącznie na podstawie gramatury. Odzież musi być dopasowana do realnych zagrożeń, intensywności pracy i wymagań stanowiska.
W letniej odzieży roboczej często stosuje się mieszanki bawełny i poliestru o niższej gramaturze, tkaniny szybkoschnące, materiały techniczne oraz dodatki zwiększające elastyczność. Takie rozwiązania mogą poprawiać przewiewność, odprowadzanie wilgoci i swobodę ruchu.
Najczęściej używane materiały to:
- Bawełna – naturalne włókno roślinne, miękkie, przewiewne i komfortowe, choć przy intensywnym poceniu może dłużej schnąć.
- Bawełna canvas lub rip-stop – mocniejszy splot zwiększający odporność na przetarcia, przy zachowaniu stosunkowo dobrej przewiewności.
- Mieszanki bawełny z poliestrem – trwałe, bardziej odporne na zagniecenia i często lżejsze w codziennym użytkowaniu niż gruba bawełna.
- Poliester – trwałe i szybkoschnące włókno syntetyczne, często stosowane w odzieży ostrzegawczej i technicznej.
- Nylon – lekki i odporny na zużycie materiał syntetyczny, wykorzystywany w odzieży, w której liczy się wytrzymałość i niska masa.
- Tencel, czyli lyocell – lekkie i przewiewne włókno celulozowe, dobrze odprowadzające wilgoć.
- Tkaniny odprowadzające wilgoć, np. CoolMax – materiały techniczne zaprojektowane z myślą o komforcie cieplnym i szybkim schnięciu.
- Spandex lub elastan – dodatek stosowany m.in. w cienkich spodniach roboczych na lato, poprawiający elastyczność i swobodę ruchu.
- Rayon, czyli włókno wiskozowe – włókno celulozowe o dobrej miękkości i przewiewności, stosowane w wybranych typach odzieży.
Warto pamiętać, że im bardziej specjalistyczna funkcja ochronna odzieży, tym mniejsza może być swoboda w wyborze lekkich lub bardzo przewiewnych materiałów. W pierwszej kolejności należy zachować wymagany poziom ochrony.
Funkcje, które poprawiają komfort latem
Wentylacja
Letnie ubrania robocze powinny wspierać termoregulację, ale bez obniżania poziomu bezpieczeństwa. W tym celu stosuje się m.in. otwory wentylacyjne zasuwane na zamek, panele z siateczki mesh, oczka wentylacyjne oraz konstrukcję ułatwiającą przepływ powietrza.
Najczęściej takie elementy umieszcza się na plecach, pod pachami, po bokach, z tyłu kolan lub w innych miejscach, gdzie gromadzi się ciepło. W pełni otwarte wycięcia stosuje się rzadziej, ponieważ mogą ograniczać funkcję ochronną odzieży lub zwiększać ryzyko kontaktu skóry z zagrożeniem.
Dobrze zaprojektowana wentylacja może poprawić komfort pracy, zmniejszyć uczucie przegrzania i ograniczyć dyskomfort wynikający z intensywnego wysiłku. Nie powinna jednak zastępować innych działań organizacyjnych, takich jak dostęp do wody, przerwy regeneracyjne czy ograniczenie ekspozycji na słońce, jeśli wymaga tego charakter pracy.
Ochrona przed promieniowaniem UV
Przy pracy na zewnątrz coraz większe znaczenie ma ochrona przed promieniowaniem UV. W wybranych branżach, np. budownictwie, drogownictwie, rolnictwie, ogrodnictwie czy logistyce zewnętrznej, pracownik może przez wiele godzin przebywać w pełnym słońcu.
W takich warunkach warto rozważyć odzież wykonaną z tkanin zapewniających ochronę przeciwsłoneczną, np. z oznaczeniem UPF. Norma EN 13758-2 dotyczy znakowania odzieży zaprojektowanej do ochrony przed promieniowaniem UV. W praktyce trzeba jednak pamiętać, że ochrona dotyczy tylko zakrytych części ciała, a właściwości ochronne mogą zmieniać się wraz ze zużyciem, rozciągnięciem lub zawilgoceniem materiału.
Jak to wygląda w praktyce?
Na rynku dostępnych jest wiele modeli letniej odzieży roboczej, które mogą poprawić komfort pracy w wysokich temperaturach. Nie zawsze jednak można zastosować najlżejsze tkaniny, krótkie nogawki czy rozwiązania zwiększające wentylację. Decydujące znaczenie ma ocena ryzyka zawodowego oraz wymagania danego stanowiska.
Jeśli pracownik musi nosić odzież ostrzegawczą, np. zgodną z EN ISO 20471, materiał, kolor i rozmieszczenie elementów odblaskowych muszą spełniać określone wymagania. W takiej sytuacji nie da się dowolnie zamienić odzieży na lżejszą, jeśli obniżyłoby to widzialność pracownika.
Podobnie wygląda kwestia spodni roboczych z krótkimi nogawkami. Mogą być wygodne latem, ale nie na każdym stanowisku będą dopuszczalne. Jeśli występuje ryzyko skaleczeń, oparzeń, kontaktu z substancjami chemicznymi, odpryskami lub innymi czynnikami niebezpiecznymi, odsłonięcie nóg może być sprzeczne z wymaganiami BHP. Dlatego skrócona odzież powinna być traktowana jako rozwiązanie możliwe tylko tam, gdzie pozwala na to ocena ryzyka.
W praktyce najlepsze efekty daje połączenie kilku działań: właściwie dobranej odzieży, dobrej organizacji pracy, dostępu do wody, planowania przerw i regularnej kontroli stanu odzieży. Sama zmiana garderoby na „letnią” nie wystarczy, jeśli stanowisko wymaga określonego poziomu ochrony.
Podsumowanie: letnia odzież robocza – na co zwrócić uwagę?
Warunki pracy
- wysoka temperatura, wilgotność i ekspozycja na słońce,
- charakterystyka stanowiska i intensywność wysiłku,
- zagrożenia wynikające z procesu pracy.
Właściwości materiałów
- lekkie, oddychające i szybkoschnące tkaniny, jeśli pozwalają na to wymagania stanowiska,
- tkaniny techniczne z dodatkiem stretchu, np. spandexu lub elastanu,
- mieszanki bawełny z poliestrem lub włókna typu Tencel i CoolMax.
Funkcje konstrukcyjne
- otwory wentylacyjne, siateczkowe wstawki mesh i oczka wentylacyjne,
- ochrona przed promieniowaniem UV, jeśli pracownik pracuje na zewnątrz,
- ergonomiczny krój i swoboda ruchu.
Zgodność z normami, jeśli wymagana
- jeśli odzież pełni funkcję ochronną, powinna spełniać właściwe wymagania, w tym ogólne wymagania PN-EN ISO 13688,
- w zależności od stanowiska mogą mieć zastosowanie także normy szczegółowe, np. EN ISO 20471 dla odzieży ostrzegawczej, EN 343 dla ochrony przed deszczem lub EN 13758-2 dla odzieży chroniącej przed promieniowaniem UV.
Ograniczenia stanowiskowe
- ubrania z krótkimi rękawami lub nogawkami nie zawsze są dopuszczalne,
- komfort cieplny nie może obniżać wymaganego poziomu ochrony,
- ostateczny dobór odzieży powinien wynikać z oceny ryzyka zawodowego.
Nie istnieje jeden uniwersalny zestaw odzieży roboczej na lato dla każdej firmy. Najlepszy wybór to taki, który łączy komfort pracy w wysokich temperaturach z wymaganym poziomem ochrony na konkretnym stanowisku.
Potrzebujesz pomocy z wyborem odpowiedniej odzieży roboczej letniej? Skontaktuj się z naszymi ekspertami.
