EN ISO 21420:2020 to podstawowa norma dla rękawic ochronnych. Określa ogólne wymagania dotyczące konstrukcji, bezpieczeństwa materiałów, ergonomii, rozmiarów, oznakowania oraz informacji, które producent musi przekazać użytkownikowi. Nie mówi jednak, przed jakim konkretnym zagrożeniem rękawica chroni – od tego są normy szczegółowe, takie jak EN 388, EN ISO 374, EN 407 czy EN 511.
Dla pracodawcy oznacza to, że sama zgodność rękawic z EN ISO 21420 nie wystarcza do prawidłowego doboru ochrony. Rękawice muszą być dopasowane do ryzyka na stanowisku pracy: przecięć, ścierania, chemikaliów, zimna, wysokiej temperatury, elektryczności statycznej lub innych zagrożeń wynikających z oceny ryzyka zawodowego.
Czego dotyczy EN ISO 21420:2020?
Norma EN ISO 21420:2020 określa ogólne wymagania i metody badań dla rękawic ochronnych. Jest normą bazową – stosuje się ją razem z normami dotyczącymi konkretnych rodzajów ochrony, np. EN 388 dla zagrożeń mechanicznych, EN 407 dla zagrożeń termicznych czy EN ISO 374 dla ochrony przed substancjami chemicznymi i mikroorganizmami.
W praktyce oznacza to, że zanim producent zadeklaruje ochronę przed konkretnym zagrożeniem, rękawice powinny spełniać wymagania ogólne dotyczące bezpieczeństwa użytkowania, konstrukcji, materiałów, komfortu i oznakowania.
Co obejmuje EN ISO 21420?
Norma precyzuje, jak powinny być zaprojektowane, wykonane i opisane rękawice ochronne, aby użytkownik mógł korzystać z nich bezpiecznie i świadomie. Nie ocenia jednak skuteczności ochrony przed konkretnym zagrożeniem – tym zajmują się normy szczegółowe.
Wymagania EN ISO 21420 dotyczą m.in.:
- projektu i konstrukcji rękawic,
- nieszkodliwości materiałów dla skóry użytkownika,
- ergonomii, komfortu i dopasowania do dłoni,
- poziomu zręczności,
- rozmiarów rękawic,
- właściwości elektrostatycznych, jeśli są deklarowane,
- oznakowania produktu,
- informacji, które producent musi dostarczyć użytkownikowi.
EN ISO 21420 obejmuje nie tylko typowe rękawice robocze i ochronne, ale również inne środki ochrony rąk oraz przedramion, np. mitenki, ochraniacze ramion czy rękawice trwale połączone z komorami ochronnymi.
Jakie badania przewiduje EN ISO 21420?
EN ISO 21420 nie sprawdza odporności na przecięcie, chemikalia, zimno czy wysoką temperaturę. Weryfikuje natomiast, czy rękawice są bezpieczne dla użytkownika, poprawnie wykonane i odpowiednio opisane. To ważne, ponieważ rękawica ochronna ma nie tylko chronić przed zagrożeniem, ale też nie może sama stwarzać ryzyka, np. przez substancje drażniące lub źle dobrany rozmiar.
Badania i wymagania obejmują m.in. nieszkodliwość materiałów:
- pH materiału – powinno mieścić się w zakresie 3,5–9,5, aby ograniczyć ryzyko podrażnień skóry,
- chrom VI – w rękawicach skórzanych zawartość chromu sześciowartościowego nie powinna przekraczać 3 mg/kg,
- nikiel – uwalnianie niklu z elementów metalowych mających długotrwały kontakt ze skórą nie powinno przekraczać 0,5 µg/cm² tygodniowo,
- DMFa – w materiałach poliuretanowych kontroluje się zawartość dimetyloformamidu,
- barwniki azowe i wybrane substancje szkodliwe – weryfikuje się, czy materiały nie zawierają substancji mogących stanowić zagrożenie dla użytkownika.
Oprócz badań chemicznych ocenia się również ergonomię, łatwość zakładania i zdejmowania rękawic, dopasowanie do dłoni, swobodę ruchu oraz poziom zręczności. Ma to znaczenie szczególnie tam, gdzie pracownik wykonuje precyzyjne czynności lub długo nosi rękawice w trakcie zmiany.
Zręczność rękawic – dlaczego jest ważna?
Rękawice ochronne nie mogą nadmiernie utrudniać pracy. Jeśli są zbyt sztywne, za grube lub źle dopasowane, pracownik może zdejmować je w trakcie wykonywania zadania albo wykonywać ruchy mniej precyzyjnie. To zwiększa ryzyko błędów i urazów.
EN ISO 21420 przewiduje ocenę zręczności rękawic. W praktyce sprawdza się, jak dobrze użytkownik może chwytać drobne elementy i wykonywać precyzyjne czynności w rękawicy. Im wyższy poziom zręczności, tym łatwiej wykonywać dokładne ruchy palcami.
Dobór poziomu zręczności powinien wynikać z charakteru pracy. Inne rękawice sprawdzą się przy montażu drobnych elementów, inne przy pracy z blachą, szkłem, betonem, narzędziami lub gorącymi elementami.
Właściwości elektrostatyczne – kiedy mają znaczenie?
W niektórych środowiskach pracy ładunki elektrostatyczne mogą powodować zagrożenie. Dotyczy to m.in. stref zagrożonych wybuchem, lakierni, przemysłu elektronicznego, paliwowego, chemicznego oraz miejsc, w których występują łatwopalne pyły, gazy lub pary.
Jeżeli rękawice mają być stosowane w takich warunkach, ich właściwości elektrostatyczne powinny być potwierdzone odpowiednimi badaniami. W praktyce często odnosi się to do normy EN 16350, która dotyczy rękawic ochronnych o właściwościach elektrostatycznych. Takie rozwiązania mogą być istotne m.in. przy doborze rękawic antystatycznych.
Warto pamiętać, że rękawice antystatyczne działają jako element całego systemu ochrony. Ich skuteczność zależy również od obuwia, posadzki, uziemienia, odzieży i organizacji pracy. Sama rękawica z odpowiednim oznaczeniem nie rozwiązuje całego ryzyka elektrostatycznego.
Jak określane są rozmiary rękawic według EN ISO 21420?
EN ISO 21420 porządkuje kwestie rozmiarów rękawic i dopasowania do dłoni. W praktyce rozmiar powinien umożliwiać bezpieczne i wygodne wykonywanie pracy, bez nadmiernego ucisku, przesuwania się rękawicy lub ograniczenia chwytu.
Producenci mogą stosować własne systemy oznaczeń, ale muszą dostarczyć użytkownikowi informacje pozwalające dobrać właściwy rozmiar. Dla firmy oznacza to, że przy wdrożeniu rękawic warto uwzględnić nie tylko rodzaj zagrożenia, ale też realną rozmiarówkę pracowników.
Zbyt duża rękawica może zaczepiać się o elementy maszyn, ograniczać precyzję i utrudniać chwyt. Zbyt mała może powodować zmęczenie dłoni, ucisk, szybsze zużycie materiału i niechęć do stosowania ochrony.
Jakie informacje producent musi dostarczyć użytkownikowi?
Każdy producent rękawic ochronnych musi przekazać użytkownikowi informacje potrzebne do bezpiecznego stosowania produktu. To szczególnie ważne w środowisku B2B, gdzie rękawice są kupowane dla wielu stanowisk i muszą być prawidłowo wdrożone w zakładzie pracy.
Zgodnie z EN ISO 21420 producent powinien dostarczyć m.in.:
- nazwę lub identyfikację producenta,
- oznaczenie rękawicy lub modelu,
- rozmiar,
- odpowiednie piktogramy i numery norm,
- poziomy ochrony wynikające z norm szczegółowych, jeśli zostały zadeklarowane,
- oznakowanie CE,
- instrukcję użytkowania, czyszczenia, konserwacji i przechowywania,
- informację o ograniczeniach stosowania,
- ostrzeżenia dotyczące materiałów mogących powodować reakcje alergiczne, np. kauczuku naturalnego, jeśli występuje.
Dla pracodawcy ważne jest nie tylko to, aby rękawice miały właściwe oznaczenia, ale również to, aby użytkownicy rozumieli ich ograniczenia. Rękawica antyprzecięciowa nie musi chronić przed chemikaliami, rękawica chemoodporna nie zawsze zapewnia wysoką odporność mechaniczną, a rękawica termiczna może nie sprawdzić się przy pracy wymagającej dużej precyzji.
Co się stało z normą EN 420?
EN ISO 21420 zastąpiła wcześniejszą normę EN 420, która przez lata określała ogólne wymagania dla rękawic ochronnych. Nowa norma doprecyzowała wymagania dotyczące nieszkodliwości materiałów, oznakowania, informacji producenta oraz właściwości elektrostatycznych.
W praktyce oznacza to, że przy nowych zakupach i wdrożeniach warto sprawdzać, czy rękawice ochronne są oceniane zgodnie z aktualnym podejściem i czy dokumentacja produktu odnosi się do EN ISO 21420 oraz właściwych norm szczegółowych.
EN ISO 21420 a dobór rękawic do stanowiska pracy
EN ISO 21420 jest punktem wyjścia, ale nie wystarcza do dobrania rękawic ochronnych. Właściwy dobór powinien wynikać z oceny ryzyka zawodowego oraz analizy czynności wykonywanych przez pracownika.
Przed wyborem rękawic warto sprawdzić:
- przed jakim zagrożeniem mają chronić: przecięciem, ścieraniem, chemikaliami, zimnem, ciepłem, drganiami czy elektrycznością statyczną,
- czy rękawice spełniają właściwą normę szczegółową, np. EN 388, EN ISO 374, EN 407, EN 511 lub EN 16350,
- czy poziom ochrony odpowiada rzeczywistemu ryzyku,
- czy rękawice zapewniają odpowiednią zręczność i chwyt,
- czy materiał nie będzie reagował z substancjami występującymi na stanowisku,
- czy rękawice są kompatybilne z innymi ŚOI i odzieżą ochronną.
W razie wątpliwości dobór rękawic warto skonsultować ze służbą BHP, producentem lub dostawcą ŚOI. Szczególnie dotyczy to stanowisk z ryzykiem chemicznym, termicznym, przecięć, prac w strefach ATEX oraz prac, w których błędny dobór rękawic może prowadzić do poważnych urazów.
Najczęściej zadawane pytania o EN ISO 21420
Czy EN ISO 21420 sama określa poziom ochrony rękawic?
Nie. EN ISO 21420 określa wymagania ogólne, takie jak bezpieczeństwo materiałów, ergonomia, rozmiar, oznakowanie i informacje producenta. Poziomy ochrony przed konkretnymi zagrożeniami określają normy szczegółowe, np. EN 388, EN 407, EN ISO 374 lub EN 511.
Czy rękawice zgodne z EN ISO 21420 są wystarczające do pracy?
Nie zawsze. Zgodność z EN ISO 21420 oznacza spełnienie wymagań ogólnych, ale nie informuje jeszcze, przed jakim zagrożeniem rękawica chroni. Dobór rękawic powinien wynikać z oceny ryzyka i norm szczegółowych.
Czym EN ISO 21420 różni się od EN 388?
EN ISO 21420 dotyczy ogólnych wymagań dla rękawic ochronnych, natomiast EN 388 określa odporność rękawic na zagrożenia mechaniczne, takie jak ścieranie, przecięcie, rozdarcie i przekłucie.
Czy EN ISO 21420 zastąpiła EN 420?
Tak. EN ISO 21420 zastąpiła wcześniejszą normę EN 420 i obecnie stanowi aktualną normę ogólną dla rękawic ochronnych.
Czy rękawice antystatyczne muszą spełniać EN ISO 21420?
Rękawice ochronne powinny spełniać wymagania ogólne EN ISO 21420, a jeśli mają deklarowane właściwości elektrostatyczne, należy sprawdzić również odpowiednie normy szczegółowe, np. EN 16350.
Podsumowanie
EN ISO 21420:2020 to podstawowa norma dla rękawic ochronnych. Określa wymagania ogólne dotyczące bezpieczeństwa materiałów, konstrukcji, ergonomii, rozmiarów, oznakowania oraz informacji dostarczanych użytkownikowi. Jest fundamentem, ale nie zastępuje norm szczegółowych dotyczących konkretnych zagrożeń.
Dobierając rękawice do zakładu pracy, warto traktować EN ISO 21420 jako punkt wyjścia. Ostateczna decyzja powinna wynikać z oceny ryzyka zawodowego, rodzaju wykonywanych czynności oraz wymagań norm szczegółowych, które potwierdzają ochronę przed realnymi zagrożeniami na stanowisku.
Potrzebujesz pomocy w doborze rękawic ochronnych do konkretnych stanowisk pracy? Skontaktuj się z ekspertami 4Workers.
