Praca z chemikaliami nie zawsze oznacza stały i intensywny kontakt z substancjami niebezpiecznymi. W wielu środowiskach ryzyko ma charakter sporadyczny – ogranicza się do przypadkowego zachlapania, lekkiego oprysku, rozbryzgu lub krótkotrwałego kontaktu z cieczą. Właśnie w takich warunkach zastosowanie może znaleźć odzież ochronna spełniająca wymagania normy EN 13034.
Dobór takiej odzieży powinien jednak zawsze wynikać z oceny ryzyka zawodowego, rodzaju stosowanych substancji, ich stężenia, temperatury oraz przewidywanego czasu kontaktu. EN 13034 nie oznacza pełnej ochrony chemicznej, lecz ograniczoną ochronę przed ciekłymi chemikaliami w niewielkich ilościach.
Czym jest EN 13034?
EN 13034 to europejska norma określająca wymagania dla odzieży ochronnej zapewniającej ograniczoną ochronę przed ciekłymi chemikaliami. Odzież zgodna z tą normą klasyfikowana jest jako odzież ochronna typu 6 lub jako częściowa ochrona ciała typu PB [6].
Jest to najniższy poziom ochrony chemicznej w systemie norm dotyczących odzieży chroniącej przed substancjami niebezpiecznymi. Oznacza to, że taka odzież może być stosowana wyłącznie tam, gdzie ryzyko kontaktu z chemikaliami jest ocenione jako niskie, a pełna bariera przed przenikaniem cieczy nie jest wymagana.
Odzież zgodna z EN 13034:
- chroni przed lekkim opryskiem, aerozolami i niewielkimi rozbryzgami ciekłych chemikaliów,
- ogranicza przenikanie cieczy przez materiał i elementy konstrukcyjne odzieży,
- może być stosowana jako kombinezon, zestaw odzieży lub częściowa ochrona ciała, np. fartuch, rękawy albo ochraniacze,
- nie zapewnia pełnej szczelności i nie jest przeznaczona do pracy z dużymi ilościami chemikaliów ani do kontaktu z cieczą pod ciśnieniem.
Norma znajduje zastosowanie tam, gdzie kontakt z chemikaliami jest możliwy, ale nieplanowany, krótkotrwały i ograniczony ilościowo. Odzież ochronna EN 13034 nie zastępuje wyższych poziomów ochrony, takich jak typ 3 lub typ 4, lecz może być praktycznym rozwiązaniem w środowiskach o niskim ryzyku chemicznym.
Jakie metody badań obejmuje norma EN 13034?
Norma EN 13034 koncentruje się na ocenie tego, czy odzież ogranicza kontakt skóry z ciekłymi chemikaliami przy lekkim i krótkotrwałym narażeniu. Badania nie zakładają pełnej szczelności odzieży, lecz sprawdzają odporność materiału oraz konstrukcji w warunkach zbliżonych do rzeczywistego użytkowania.
W ramach oceny sprawdza się m.in., czy odzież:
- ogranicza penetrację ciekłych chemikaliów przez materiał,
- odpycha ciecz z powierzchni tkaniny,
- zachowuje właściwości ochronne podczas ruchu użytkownika,
- ma odpowiednio zaprojektowane szwy, zapięcia i połączenia elementów.
Zakres badań może obejmować:
- badania materiału pod kątem odporności na penetrację i zwilżanie cieczą,
- badania szwów oraz połączeń, które są szczególnie narażone na przesiąkanie,
- badanie gotowego wyrobu, np. kombinezonu lub zestawu, w warunkach ruchu użytkownika,
- ocenę konstrukcji odzieży pod kątem ograniczenia dostępu cieczy do ciała.
Wyniki badań potwierdzają, że odzież zgodna z EN 13034 może ograniczać kontakt skóry z cieczą, ale nie eliminuje go całkowicie. Dlatego przed wyborem takiej odzieży należy sprawdzić, czy poziom ochrony odpowiada rzeczywistym zagrożeniom występującym na stanowisku.
Typ 6 i PB [6] – czym się różnią?
W kontekście EN 13034 można spotkać dwa oznaczenia: typ 6 oraz PB [6]. Oba odnoszą się do ograniczonej ochrony przed ciekłymi chemikaliami, ale dotyczą innego zakresu ochrony ciała.
- Typ 6 oznacza odzież chroniącą co najmniej tułów i kończyny, np. kombinezon lub dwuczęściowy zestaw ochronny.
- Typ PB [6] oznacza częściową ochronę ciała, np. fartuch, rękawy, ochraniacze lub inne elementy zabezpieczające wybrane obszary.
Wybór między pełniejszą odzieżą typu 6 a częściową ochroną PB [6] powinien zależeć od tego, które części ciała są realnie narażone na kontakt z substancją chemiczną.
Zastosowanie – gdzie sprawdzi się odzież ochronna EN 13034?
Odzież ochronna zgodna z EN 13034 sprawdza się tam, gdzie pracownik może mieć kontakt z niewielką ilością ciekłych chemikaliów, ale ryzyko nie wymaga stosowania odzieży całkowicie szczelnej. Dotyczy to zwłaszcza prac pomocniczych, serwisowych, kontrolnych lub takich, w których kontakt z cieczą może wystąpić przypadkowo.
Odzież EN 13034 znajduje zastosowanie m.in. w:
- przemyśle chemicznym, szczególnie przy pracach pomocniczych i serwisowych,
- laboratoriach,
- lakierniach i malarniach,
- przemyśle motoryzacyjnym,
- zakładach produkcyjnych, w których stosowane są detergenty, oleje, rozpuszczalniki lub inne ciekłe substancje chemiczne,
- pracach konserwacyjnych i utrzymania ruchu, jeśli istnieje ryzyko przypadkowego zachlapania.
W praktyce EN 13034 jest często łączona z innymi normami, np. EN ISO 13688, która określa ogólne wymagania dla odzieży ochronnej. W zależności od stanowiska konieczne może być również zastosowanie dodatkowych środków ochrony indywidualnej, takich jak rękawice chemiczne, okulary ochronne, gogle, przyłbice lub ochrona dróg oddechowych.
Kiedy EN 13034 może nie wystarczyć?
Odzież zgodna z EN 13034 nie powinna być wybierana automatycznie przy każdej pracy z chemikaliami. Jeżeli pracownik ma kontakt z dużą ilością cieczy, strumieniem pod ciśnieniem, substancjami silnie żrącymi albo pracuje w warunkach wysokiego ryzyka skażenia, konieczna może być odzież o wyższym poziomie ochrony.
EN 13034 może być niewystarczająca, gdy:
- kontakt z chemikaliami jest częsty, długotrwały lub przewidywalny,
- występuje ryzyko oblania dużą ilością cieczy,
- ciecz może działać pod ciśnieniem,
- substancja ma wysoką toksyczność, żrące działanie lub łatwo przenika przez materiały,
- pracownik nie ma możliwości szybkiego opuszczenia strefy zagrożenia i zdjęcia skażonej odzieży.
W takich sytuacjach należy przeanalizować wyższe typy odzieży chemicznej oraz skonsultować dobór ze służbą BHP, producentem lub dostawcą ŚOI.
Podsumowanie
Norma EN 13034 dotyczy odzieży ochronnej typu 6 oraz PB [6], przeznaczonej do pracy w środowiskach o niskim ryzyku kontaktu z ciekłymi chemikaliami. Nie zapewnia pełnej szczelności, ale może ograniczać przenikanie cieczy i zmniejszać skutki przypadkowego zachlapania lub lekkiego oprysku.
Nie istnieje jednak jeden uniwersalny wybór odzieży chemicznej dla każdego stanowiska. Poziom ochrony powinien wynikać z oceny ryzyka, rodzaju substancji, czasu kontaktu i warunków pracy.
Nie masz pewności, czy EN 13034 to wystarczający poziom ochrony na Twoim stanowisku pracy?
Skontaktuj się z naszymi ekspertami – pomożemy dobrać odzież ochronną adekwatną do rzeczywistego ryzyka i obowiązujących norm.
